W niniejszym artykule chciałbym poruszyć temat, który budzi coraz większe zainteresowanie, zwłaszcza w świetle regularnego zaostrzania przez prawodawcę wymiaru odpowiedzialności prawnokarnej przewidzianej za dopuszczenie się przestępstwa prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Czy jest możliwe skrócenie wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych? To pytanie, które często zadają sobie osoby, wobec których orzeczono ten środek karny. Nie jest to jednak dopuszczalne w przypadku osób skazanych za prowadzenie pojazdów w stanie nietrzeźwości, choć istnieją inne regulacje umożliwiające w takich przypadkach znaczące złagodzenie dolegliwości omawianego zakazu (o których szerzej opowiem nieco niżej).
Zasadniczo sąd może po upływie połowy okresu, na który orzeczono zakaz prowadzenia pojazdu, uznać go za wykonany, jeżeli skazany przestrzegał porządku prawnego, a środek karny był w stosunku do niego wykonywany przynajmniej przez 1 rok, a w przypadku dożywotniego zakazu – co najmniej przez 15 lat. Taką możliwość daje art. 84 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku – Kodeks karny. Jednakże już kolejny paragraf wspomnianego artykułu wyłącza możliwość wcześniejszego uznania za wykonany zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju orzekanego w przypadkach, w których sprawca w czasie popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia, w którym doszło do wypadku lub katastrofy w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym.
Tak więc stwierdzić należy, iż możliwość wcześniejszego uznania przez Sąd zakazu prowadzenia pojazdów po połowie upływu okresu, na który środek ten został orzeczony, istnieje, jednakże możliwości skorzystania z tego dobrodziejstwa pozbawieni zostali sprawcy niektórych typów przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. W tym osoby skazane za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Dodajmy, skoro już o tym mowa, iż co do zasady uznanie środka karnego za wykonany, nawet w sytuacjach w których w ogóle jest to możliwe, nastąpi dopiero na wniosek skazanego i to jeśli wykaże on, iż zachodzą wobec niego wspomniane wcześniej przesłanki dotyczące przestrzegania porządku prawnego oraz wykonywania środka karnego przynajmniej przez rok (w przypadku zakazu orzeczonego dożywotnio, musi być on wykonywany wcześniej przynajmniej przez 15 lat). Stąd konieczne jest prezentowanie w czasie wcześniejszego zakazu odpowiedniej postawy i przemyślane przygotowanie i uzasadnienie wniosku.
Odnosząc się do zasygnalizowanego wcześniej innej innego środka służącego zmniejszeniu represyjności zakazu prowadzenia pojazdów, podkreślić należy, iż osoby, wobec których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów za popełnienie przestępstwa w stanie nietrzeźwości, wnioskować mogą o orzeczenie przez sąd o dalszym wykonywaniu tego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową, o której mowa w art. 2 pkt 84 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Blokada taka to
urządzenie techniczne uniemożliwiające uruchomienie silnika pojazdu silnikowego i pojazdu szynowego, w przypadku gdy zawartość alkoholu w wydychanym przez kierującego powietrzu wynosi co najmniej 0,1 mg alkoholu w 1 dm3. Możliwość taką przewiduje art. 182a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku Kodeks Karny Wykonawczy. Omawiana zmiana sposobu wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów stanowi znaczące złagodzenie rygoryzmu tego środka. W związku z tym w wielu przypadkach osoby skazane mogą, nie bez racji, uznać, iż warto starać się o jej udzielenie, zwłaszcza w razie wieloletnich zakazów prowadzenia pojazdów. Warunkiem zmiany zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych danego rodzaju bądź zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów na zakaz prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową jest wcześniejsze wykonywanie zakazu na zasadach ogólnych przez okres co najmniej połowy orzeczonego wymiaru środka, a w przypadku zakazu prowadzenia pojazdów orzeczonego dożywotnio – przez okres co najmniej 10 lat, a nadto odznaczanie się przez sprawcę taką postawą, właściwościami i warunkami osobistymi oraz zachowaniem w okresie wykonywania środka karnego, które uzasadniają przekonanie, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę nie zagraża bezpieczeństwu w komunikacji. Także w tym przypadku konieczne będzie w praktyce skierowanie do sądu odpowiednio uzasadnionego wniosku, który warto wcześniej dokładnie przemyśleć i przygotować.
Omówione wyżej regulacje odnoszą się do etapu wykonania środków karnych (po prawomocnym skazaniu). Obowiązujące obecnie minimalne sankcje przewidziane za jazdę samochodem w stanie nietrzeźwości, w odniesieniu do niektórych sytuacji uznać można za stosunkowo surowe (co najmniej 3 lata obligatoryjnego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju połączone ze świadczeniem w kwocie minimum 5.000,00 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej oraz karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5, która może zostać warunkowa zawieszona w przypadku orzeczenia na okres nie dłuższy niż 1 rok bądź zmieniona na karę ograniczenia wolności albo grzywny). Każda bowiem sprawa jest inna, w związku z czym i wymiar kar nie powinien być nigdy, jak ma to niestety miejsce w tym przypadku, nazbyt sztywny i krępujący decyzyjność sądu. Z perspektywy sprawcy omawianego przestępstwa warto więc zabiegać o warunkowe umorzenie postępowania karnego, zwłaszcza jeśli zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu bądź we krwi jedynie nieznacznie przekraczała definicyjną granicę stanu nietrzeźwości, a sprawca nie był wcześniej karany za podobne przestępstwa i zachodzą inne okoliczności przemawiające za łagodnym wymiarem kary. W razie bowiem warunkowego umorzenia postępowania karnego przez sąd diametralnej zmianie ulega dolegliwość minimalnych sankcji prawnokarnych, jakie zastosowane muszą zostać wobec sprawcy. Kwestia jednak warunkowego umorzenia postępowania karnego zasługuje na znacznie szersze omówienie i z pewnością zostanie poświęcona odpowiednia uwaga w przyszłych wpisach na blogu Kancelarii Racinowski.
Niniejszy artykuł jest pierwszym opublikowanym w ramach działalności Kancelarii Racinowski. W związku z tym przez pewien czas zastanawiałem się, co powinno być przedmiotem tej, w pewien sposób inauguracyjnej, publikacji. Trudy i znoje związane z drogą prowadzącą do otworzenia własnej kancelarii adwokackiej? Lata nauki i nabywania doświadczenia zawodowego? Cele na przyszłość?Pewnie opisywanie tych kwestii sprawiłoby autorowi niniejszego tekstu nieco frajdy, ale myślę, że pierwszy opublikowany tutaj wpis powinien oddawać możliwie w pełni naturę tego, czym ma być blog Kancelarii Racinowski, a więc nie tyle zapiskiem luźnych refleksji i osobistych przemyśleń autorów, co możliwie merytorycznym, krótkim przedstawieniem co ciekawszych z punktu widzenia potencjalnych czytelników problemów, które pojawiły się na naszej drodze. Na drodze osób zajmujących się praktyczną stroną stosowania prawa. Zaprezentowanym w taki sposób, by każdy kto skusi się na zajrzenie w głąb bloga Kancelarii Racinowski czuł, że nie był to czas stracony, o ile liczył na spożytkowanie go poprzez pozyskanie przydanych, nie zawsze powszechnie znanych informacji, a także, mam nadzieję, podpowiedzi co do rozwiązania trapiących go problemów.
Jeśli po lekturze powyższego artykułu macie Państwo jakieś pytania co do instytucji skrócenia wykonania zakazu prowadzenia pojazdów, zmiany takiego środka na zakaz prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową lub co do warunkowego umorzenia postępowania karnego bądź co do innych kwestii leżących w zakresie dziedzin, którymi zajmuje się Kancelaria, zachęcamy do kontaktu.
